Қазақ ғылымы мен өндірісінің тарихында есімі алтын әріппен жазылған бірегей тұлғалардың бірі – Шахмардан Есенұлы Есенов. Ол тек көрнекті геолог-ғалым ғана емес, өз елінің мүддесін бәрінен биік қойған ірі мемлекет және қоғам қайраткері болды. Шахмардан Есеновтің өмірі мен қызметі – білімге деген құштарлықтың, отансүйгіштіктің және қажымас еңбектің шынайы үлгісі. Оның тікелей басшылығымен Қазақстанның жерасты байлығы зерттеліп, бүгінгі экономикамыздың негізі болып табылатын ірі кен орындары ашылды.

Жиырмасыншы ғасырдың ортасында қазақ геологиясының қарқынды дамуы Шахмардан Есеновтің есімімен тығыз байланысты. Небәрі 33 жасында Қазақ КСР Геология министрі болып тағайындалған ол КСРО тарихындағы ең жас министрлердің бірі атанды. Оның ерен еңбегінің арқасында Маңғыстау түбегіндегі алғашқы мұнай және газ кен орындары ашылып, бұл аймақ әлемдік деңгейдегі энергетикалық орталыққа айналды. 1966 жылы осы жетістіктері үшін Лениндік сыйлықтың лауреаты атануы оның кәсіби біліктілігінің жоғары бағасы еді. Сонымен қатар, Жезқазған өңіріндегі мыс кен орындарын игеруде де Есеновтің сіңірген еңбегі орасан зор.

Шахмардан Есеновтің қайраткерлік тұлғасы әсіресе елдің тұтастығы мен ғылымның мәртебесін қорғау сәттерінде айқын көрінді. Ол Қазақ КСР Ғылым академиясының Президенті қызметінде болған жылдары отандық ғылымның дамуына жаңа серпін берді. Сол кезеңдегі саяси қысымдарға қарамастан, Маңғыстау өлкесін республика құрамында сақтап қалу үшін батыл қадамдар жасап, ұлттық мүддені қорғап қалды. Бүгінде оның есімі Ақтау қаласындағы Есенов университетіне беріліп, арнайы ғылыми-білім беру қоры арқылы жас таланттарға қолдау көрсетіліп келеді. Шахмардан Есенұлының «ғылым мен өндірістің ұштасуы – мемлекет дамуының кепілі» деген ұстанымы бүгінгі тәуелсіз Қазақстан үшін де өзектілігін жоғалтқан жоқ.