Түркістан облысында 2026 жылдың бірінші тоқсанының қорытындысы бойынша облыс бюджетінің орындалу деңгейі жоғары көрсеткішке жетіп, өңір экономикасында оң серпін қалыптасты. Есепті кезеңде облыс бюджетіне түсімдер жоспары 118 пайызға орындалып, жоспарланған көлемнен 58,3 миллиард теңгеге артық қаражат түсті. Бұл нәтиже өңірдің экономикалық белсенділігінің артып келе жатқанын, салықтық базаның кеңейгенін және кіріс көздерін ұлғайту бағытында атқарылған жұмыстардың тиімділігін көрсетеді.

Аталған мәселе Түркістан облысы әкімдігінің кезекті апталық мәжілісінде жан-жақты талқыланды. Жиынға облыс әкімі Нұралхан Көшеров төрағалық етіп, бірінші тоқсандағы бюджеттің орындалуы, өзіндік кірістердің ұлғаюы, қаржы игеру тәртібі және бекітілген индикаторлардың жүзеге асу барысы қаралды. Сонымен қатар аудан, қала әкімдіктері мен салалық басқармалардың қызмет нәтижелері сараланып, алдағы кезеңге арналған нақты міндеттер айқындалды.

Қаржы саласына жауапты басқармалардың мәліметіне сәйкес, облыстың өзіндік кірістері бойынша нақты түсім көлемі 70,8 миллиард теңгені құрап, жоспар 10,6 миллиард теңгеге артығымен орындалған. Бұл көрсеткіш өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 5,2 миллиард теңгеге немесе 8 пайызға жоғары. Өзіндік кірістердің артуы өңірде кәсіпкерлік белсенділіктің күшеюімен, жаңа салық төлеушілер санының көбеюімен және әкімшілендіру жұмыстарының тиімді жүргізілуімен тікелей байланысты.

Сонымен қатар республикалық бюджеттен бөлінетін нысаналы трансферттер, субвенциялар және бюджеттік кредиттерді өтеу жоспары толық көлемде, яғни 100 пайыз деңгейінде орындалды. Бұл өз кезегінде облыс бюджетінің тұрақтылығын сақтауға және әлеуметтік-экономикалық жобаларды қаржыландыруға мүмкіндік беріп отыр.

Мәжіліс барысында облыс әкімі Нұралхан Көшеров түсімдерді арттыру бағытындағы жұмыстарды күшейту қажеттігін атап өтті. Оның айтуынша, бюджетті қалыптастырумен қатар, бөлінген қаражатты уақытылы және мақсатты игеру де басты міндеттердің бірі болып қала береді. Әсіресе мемлекеттік бағдарламалар мен инфрақұрылымдық жобаларға бөлінген қаржының тиімді жұмсалуы қатаң бақылауда болуы тиіс екені айтылды.

Облыс басшысы сондай-ақ бекітілген индикаторлардың орындалуына ерекше назар аударды. Әрбір аудан мен қала әкімдігіне, басқармаларға нақты межелер бекітілгенін атап өткен ол, жоспардың орындалмауына жол берген жауапты тұлғаларға тиісті шаралар қолданылатынын жеткізді. Мәжілісте көрсеткіштері төмен аумақтардың есептері тыңдалып, кемшіліктерді қысқа мерзімде жою жөнінде нақты тапсырмалар берілді.

Қаржы және мемлекеттік активтер басқармасының мәліметінше, кейбір негізгі экономикалық көрсеткіштер бойынша Түркістан облысының нәтижелері республикадағы орташа деңгейден жоғары қалыптасқан. Атап айтқанда, өзіндік кірістер жоспарының орындалуы 118 пайызды құрап, ел бойынша орташа 109 пайыздық көрсеткіштен жоғары болды. Ал түсімдердің жалпы өсу қарқыны 108 пайызға жетсе, салықтық түсімдердің өсімі 104 пайыз деңгейінде тіркелген.

Бұл нәтижелер өңір экономикасының тұрақты дамып келе жатқанын және кіріс көздерін әртараптандыру бағытындағы жұмыстардың тиімділігін аңғартады. Сарапшылардың пікірінше, салықтық түсімдердің өсуі шағын және орта бизнестің кеңеюімен, өндіріс көлемінің артуымен және инвестициялық жобалардың іске қосылуымен тығыз байланысты.

Аудан және қала әкімдіктері деңгейінде де өзіндік кірістер жоспары толық орындалған. Бірқатар негізгі салық түрлері бойынша нақты өсім байқалады. Мәселен, жеке кәсіпкерлердің табыс салығы 7,6 миллиард теңгені құрап, жоспарланған көлемнен едәуір жоғары түскен. Бұл өңірде кәсіпкерлік белсенділіктің артып келе жатқанын көрсетеді. Сонымен бірге мүлік салығы 4,7 миллиард теңгеге жетіп, жоспар 1 миллиард теңгеге артығымен орындалған.

Өңір экономикасындағы оң өзгерістерге заңды тұлғалар санының артуы да әсер етіп отыр. Жыл басынан бері Түркістан облысына еліміздің басқа өңірлерінен 172 заңды тұлға тіркеліп, бюджетке 394 миллион теңге түсім түсірген. Бұдан бөлек, жаңадан 362 заңды тұлға құрылған. Бұл көрсеткіштер Түркістан облысының инвестициялық тартымдылығы артып келе жатқанын, кәсіпкерлер үшін қолайлы орта қалыптасып жатқанын білдіреді.

Өңірде өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы, құрылыс, сауда және қызмет көрсету салаларында жаңа жобалардың жүзеге асуы да бюджеттік түсімдердің өсуіне оң ықпал етіп отыр. Әсіресе шағын және орта бизнес субъектілерінің санының көбеюі салық базасын ұлғайтып, жергілікті бюджет кірістерін арттыруға мүмкіндік беруде.

Бюджет шығыстары бойынша да тұрақты игеру деңгейі қалыптасқан. Бірінші тоқсан қорытындысы бойынша облыс бюджетінің шығыстары 315,6 миллиард теңгені құрап, жоспар 99,4 пайызға орындалды. Бұл бөлінген қаражаттың басым бөлігі уақытылы игерілгенін көрсетеді. Қаржы негізінен білім беру, денсаулық сақтау, әлеуметтік қолдау, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, инфрақұрылым және өңірлік даму жобаларына бағытталған.

Экономика және бюджеттік жоспарлау басқармасының мәліметінше, Түркістан облысының 2021–2025 жылдарға арналған даму жоспарында бес негізгі бағыт бойынша 27 ұлттық индикатор, 17 нысаналы индикатор және 77 нәтижелі көрсеткіш қарастырылған. 2025 жылдың қорытындысы бойынша нысаналы индикаторлардың басым бөлігі орындалып, қалған бағыттар бойынша жұмыстар жалғасуда. Нәтижелі көрсеткіштердің елеулі бөлігі бойынша жоспарланған межелерге қол жеткізілген.

Бұл өз кезегінде облыстың ұзақ мерзімді даму стратегиясы жүйелі түрде жүзеге асырылып жатқанын көрсетеді. Әсіресе инфрақұрылымды жаңғырту, халықты жұмыспен қамту, кәсіпкерлікті қолдау, ауыл шаруашылығын дамыту және әлеуметтік сала сапасын арттыру бағыттары бойынша нақты нәтижелер байқалады.

Жалпы алғанда, 2026 жылдың бірінші тоқсаны Түркістан облысы үшін қаржы-экономикалық тұрғыдан табысты кезең болды. Бюджет кірістерінің артуы, өзіндік түсімдердің өсуі, шығыстардың тұрақты игерілуі және негізгі көрсеткіштердің орындалуы өңір экономикасының нығайып келе жатқанын дәлелдейді.

Алдағы кезеңде облыс әкімдігі кіріс көздерін ұлғайту, инвестиция тарту, жаңа өндірістер ашу, жұмыс орындарын көбейту және бюджет қаражатын тиімді пайдалану бағытындағы жұмыстарды жалғастырады. Бұл шаралар Түркістан облысының әлеуметтік-экономикалық әлеуетін одан әрі арттырып, тұрғындардың әл-ауқатын жақсартуға негіз болмақ.